Wat hebben we toch een keurig land. Lang niet alles is volmaakt en er is af en toe best wel reden tot klagen, maar wie wel eens in het buitenland heeft rondgereisd, zal het zeker zijn opgevallen. We hebben geen troosteloze sloppenwijken, geen verpauperde voorsteden en geen trailerparken vol met gammele caravans. Bijna iedereen, van hoog tot laag, heeft hier op zijn minst een redelijk goede woning met alle noodzakelijke voorzieningen. Dat is goed, want dat houdt iedereen tevreden en het land stabiel en productief. En wat misschien wel het belangrijkste is, is dat we het elkaar ook gunnen. Want we hebben er immers met zijn allen voor gekozen om in het meest genivelleerde land ter wereld te leven.
Maar toch is wel eens goed om te bedenken hoe dat allemaal mogelijk is. Hoe kan ons land er ongeveer 2,5 miljoen sociale huurwoningen op na houden die voor – grofweg – circa de helft worden verhuurd van wat ze in werkelijkheid zouden moeten opbrengen? Dat kan niet alleen verklaard worden door de huurprijsregulering en de huurtoeslag. Die temperen de huurstijging en bieden een individuele aanvulling indien er – ondanks het lage huurprijsniveau – onvoldoende inkomen is. De truc zit hem in de bouwkosten. Sociale huurwoningen worden zwaar gesubsidieerd tijdens de bouw. Lage grondprijzen, een bouwprijs die beneden de werkelijke kostprijs ligt en veel ‘financiering’ van buitenaf. De woningen komen daardoor voor een prijs vér beneden marktwaarde in de boeken van de woningcorporaties. Alleen op die manier zijn die lage huren mogelijk.
Maar het geld moet natuurlijk ergens vandaan komen. Belangrijke bron is de nieuwbouw van koopwoningen. Daar worden – althans tot voor kort – vette winsten op gemaakt. De hoge huizenprijzen maken het mogelijk om allerlei kosten te ‘verschrijven’ naar de koopsector en daar ook nog eens een dikke winst aan over te houden. Behalve de onrendabele top van de sociale huursector, wordt de prijs van een nieuwbouwkoopwoning ook belast met de kosten van allerlei infrastructurele werken en voorzieningen in de buurt, zoals de aanleg van wegen e.d. De grond- en bouwkosten in de koopsector zijn daardoor sky-high.
Zonder dat daar precieze cijfers over bekend zijn, schat ik in dat nieuwbouwkopers door deze stapeling van kosten tot tienduizenden euro’s extra hypotheek moeten nemen om de woning te kunnen bemachtigen die zij graag willen. Over dat bedrag moeten zij in principe dertig jaar lang rente betalen en uiteindelijk moet het ook worden afgelost. Het is goed om hiermee rekening te houden als de politiek overweegt het delicate stelsel van woningbouwfinanciering te verstoren met een beperking van de hypotheekrenteaftrek.
Heb ik gelijk of niet? Ik hoor het graag van u.
