Een van de moeilijkste dingen voor een journalist, zeker als je zoals ik veel interviews doet, is dat je voortdurend te maken hebt met leugens en, bijna standaard, het verzwijgen van de zaken waar het echt om gaat. Onlangs stond in het Vastgoed Journaal bijvoorbeeld een interview met een financier dat redelijk openhartig was, maar dat op zijn verzoek toch afweek van de oorspronkelijke tekst die ik had gemaakt. Toch een hele stap voorwaarts, want twee andere interviews vorig jaar met directeuren van vastgoedfinanciers moesten worden ingetrokken. Eén van hen excuseerde zich met o.a. de woorden ‘als dat gepubliceerd wordt kost dat mijn baan’. De kern van het verhaal was dat uitspraken van hen over de markt niet naar buiten gebracht mochten worden. Ik weet trouwens nog goed dat op een symposium van Jones Lang Lasalle in september vorig jaar een bankdirecteur keihard en aantoonbaar leugens verkondigde op vragen van mij. 

Dan is het weleens jammer dat je voor een medium als het Vastgoed Journaal werkt, dat toen nog verbonden was aan de Provada, maar in feite geldt dat voor heel veel media. Want dan is vaak het woord van de geïnterviewde personen wet, ook al staat vast dat uitspraken echt gedaan zijn (ik neem interviews op). Ik heb in het verleden voor vrijwel alle landelijke dagbladen gewerkt (en voor de Brabant Pers), dan ligt het anders. Al hoeft het ook niet zo te zijn zoals een lid van de hoofdredactie van de Volkskrant me eens zei: ‘ze weten dat ik journalist ben dus alles wat ik hoor mag ik gebruiken’. Ik vroeg: ook als het op een feestje is? Het antwoord was: ja.

Het geeft echter veel ellende en kost veel tijd en energie als je met iemand strijd krijgt die het niet eens is met wat je in een artikel schrijft, ook al heb je gelijk. Dus door schade en schande heb ik geleerd toch altijd veel rekening te houden met zo iemand… 

Moeilijk maar nodig
Toch blijft het moeilijk. De huidige crisis lijkt als een dief in de nacht gekomen te zijn. Opiniemakers en directeuren in de vastgoedwereld hebben, enkele uitzonderingen daar gelaten, voortdurend optimisme uitgestraald. Iemand als Nico Rietdijk, directeur van NVB Bouw, heb ik echter leren waarderen omdat hij vroegtijdig ontwikkelingen aan ziet komen en daar altijd zonder te censureren melding van maakt, ook als het negatief is. Toen hij trouwens vorig jaar met de eerste verontrustende berichten kwam, zei de Neprom nog: ik hoor van mijn leden niet dat er iets mis is. En die Neprom-leden hielden de schijn op tot ze luttele maanden later door de waarheid werden ingehaald. Een aantal zijn beursgenoteerd en alleen daarom al verplicht de waarheid te vertellen. Dat ze dat niet doen verdient nader onderzoek!

Als je al met al naar de spraakmakers in de vastgoedprofessionals had geluisterd zou je de crisis nooit hebben zien aankomen en nu die een feit is en niet langer ontkend kan worden spreken al die mensen alweer van naderend herstel. Kortom, slecht nieuws moet je vooral verzwijgen. Toch waren er commentatoren zoals Willem Middelkoop destijds op RTL-Z en Kees de Kort op BNR Nieuwsradio die al in een vroeg stadium waarschuwden voor een diepe en ernstige crisis. Kees de Kort waarschuwt nog steeds bijna dagelijks dat het allemaal veel erger wordt. Ik ben geneigd het met hem eens te zijn. Ik zie het als mijn taak dat te onderzoeken en daarom speur ik in al mijn interviews en in feitelijke ontwikkelingen naar de waarheid ten behoeve van mijn lezers. Want alleen de waarheid daar heb je echt wat aan. En daarom frustreert het me zo dat er zo veelvuldig gelogen wordt en om de hete brei heen gedraaid wordt… 

Wim van der Kleijn

Kwam deze column tegen van Hans van Tartwijk. Hij gaat hier in op de recente ontwikkeling in Tilburg betreffende OVG en de Mall. 

Bij het referendum van vorige week over de Mall in Tilburg heeft een meerderheid van de bevolking het idee voor zo’n groot winkelcentrum verworpen. Als je de cijfers goed bekijkt heeft ongeveer 23% van de stemgerechtigde populatie tegen gestemd. 18% was voor en de rest (59%) kwam niet opdagen. Je kunt redeneren dat 18% een te smalle basis is voor zo’n grote ingreep maar voor hetzelfde geld stel je dat 80% er positief of neutraal in staat. (wie zwijgt stemt toe). Dat laatste lijkt me geen goed idee want dat ondermijnt het democratisch principe van het referendum dat voor- en tegenstanders in staat stelt om actief stelling te nemen. Wat mij betreft moet de uitspraak gerespecteerd worden en dat lijkt ook te gebeuren. 

Heeft dit concept voor een super winkel/leisure centre een toekomst in Nederland? Ik denk dat er maar enkele plaatsen in Nederland zijn waar de schaal en de impact van zo’n Mall zich laten combineren met de lokale economie, de infrastructuur en de natuurlijke omgeving. De meeste bestaande stedelijke gebieden hebben gewoon de ruimte niet beschikbaar. Als die ruimte er in principe wel is komt meestal de natuur of recreatie in het gedrang en dan zijn de rapen gaar. Het gevecht om de schaarse ruimte wordt hard gevoerd en leidt al snel tot onoverzienbare vertragingen en procedurele problemen. De conflicterende ruimte claims hebben ook in Tilburg een rol gespeeld. Maar die waren niet doorslaggevend, denk ik. De lokale middenstand heeft zich stevig geweerd tegen de komst van de OVG Mall. Alle bekende bezwaren werden in stelling gebracht. 

Waar het op neer komt is dat de lokale ondernemers in de binnenstad de concurrentie met de Mall niet aan zouden kunnen. Ik begrijp dat argument maar er zijn in Europa ook veel voorbeelden waarbij de lokale middenstand helemaal geen schade heeft ondervonden van de komst van een groot winkelcentrum maar er juist van geprofiteerd heeft. Ik wijs op Lyon, Parijs, Lissabon, Porto en meerdere Spaanse steden. Hoe het ook zij. De combinatie van ruimte claims en angst voor concurrentie zal op vrijwel alle lokaties tot (te) grote vertragingen leiden. Nieuwe initiatieven lijken dan ook al snel kansloos. Tenzij OVG (of een ander) gaat voor een lokatie die niet gevoelig is voor de genoemde bezwaren. Dat zijn er niet zo veel. Ik denk dat Zeeland en Groningen een redelijke kans zouden hebben. Alleen zijn dat weer geen optimale lokaties om ook de consumenten in de Randstad te bereiken. 

En dat brengt ons bij de Nieuwe steden in de Polder. Batavia Stad heeft in Lelystad bewezen dat een gespecialiseerde Mall bestaansrecht heeft, zelfs als die niet voor alle doelgroepen om de hoek ligt. Ook in Roermond en Roosendaal is dat gelukt. Consumenten zijn blijkbaar bereid om een blok om te rijden als de formule ok is. Ik denk dat Coen van Oosterom maar eens in Almere moet gaan praten. Almere heeft nog een paar grote gebieden in ontwikkeling (Poort bijvoorbeeld) waar zijn concept prima zou werken. Zowel de burgers van Almere zelf als die van een groot deel van de Randstad zouden op rij afstand van een interessante bestemming wonen. Dat is zeker de moeite van het proberen waard. Als dat niet lukt zouden we het maar moeten opgeven en met kleinere, meer toegespitste centra en binnenstadsontwikkelingen aan de toekomstige behoefte tegemoet komen.

Hans van Tartwijk

Met veel belangstelling heb ik de discussie rond de benoeming van de nieuwe Aedes voorzitter Marc Calon gevolgd. Zoals bekend was niet iedereen even gelukkig met zijn benoeming. En zeker niet met zijn bezoldiging.

Voor mij reden om onder mijn eigen contacten in de corporatiesector eens een klein onderzoekje uit te voeren. Ik heb daarbij een simpele vraag gesteld aan meer dan 950 mensen die werkzaam zijn bij een corporatie: bent u het eens met de benoeming van Calon, ja of nee?

Een kleine week verder heb ik zo’n 212 reacties binnen. Slechts 17 mensen antwoorden met ja…Voor de Telegraaf reden genoeg om hier aandacht aan de besteden overigens.

Terecht of onterecht, dat laat ik even in het midden. Zelf zie ik Calon als een degelijk bestuurder, die is opgewassen tegen de opdracht die hij heeft aanvaard. Maar de uitslag van mijn mini-enquête vind ik op zijn minst opmerkelijk. Het zegt in mijn ogen in ieder geval één ding: Calon moet zich voor veel mensen in de sector nog stevig bewijzen.

De stemming van de Vastgoed top 10 rubriek staat inmiddels ook online. Het is voor ons als redactie een verrassing dat er zo veel stemmen zijn binnengekomen. Dat geeft weer eens aan hoe duurzaamheid een actueel onderwerp is. We hebben inmiddels 1250 panelleden en daarvan hebben circa 950 hun stem uitgebracht. De top 10 duurzaam imago loopt uiteen van ontwikkelaars en ingenieurs / adviesbureau’s.

Verder wilde ik graag van deze gelegenheid gebruik maken om met veel plezier aan te kondigen dat Vastgoedjournaal nog dit jaar met een geheel vernieuwde formule komt. Met veel ruimte voor opinie en dialoog en prachtige netwerkenkansen. Ik vertel u er zeer binnenkort meer over.